Rơ le là gì? Cấu tạo, phân loại và nguyên lý hoạt động

Rơ le là gì?. Chắc hẳn đối với các kĩ sư điện, tự động hóa thì khái niệm rơ le đã không còn xa lạ. Hiện nay rơ le được sử dụng khá rộng rãi trong nhiều bài toán và ứng dụng thực tế. Cùng Mesenco tìm hiểu một số thông tin cơ bản về khái niệm, đặc điểm và phân loại rơ le nhé !

Rơ le là gì

Rơ le là gì?
Rơ le là gì?

Rơ le (Relay) là một dạng công tắc chuyển đổi hoạt động bằng điện.

Rơ le được coi như một chiếc công tắc điện bởi nó cũng có 2 trạng thái là ON và OFF phụ thuộc vào việc có dòng điện chạy qua rơ le hay không.

Hiên nay, Rơ le là một thiết bị điện thông dụng được sử dụng rộng rãi với rất nhiều dạng để thực hiện những chức năng khác nhau. Rơ le được sử dụng nhiều trong ngành điện tử, đặc biệt là tích hợp các tủ điện, tủ điều khiển và hệ thống máy móc công nghiệp.

Cấu tạo Rơ le

Cấu tạo Rơ le
Cấu tạo Rơ le

Rơ-le gồm có 6 chân .Trong đó có 3 chân để kích, 3 chân còn lại nối với đồ dùng điện công suất cao.

3 chân dùng để kích

  • +: cấp hiệu điện thế kích tối ưu vào chân này.
  • – : nối với cực âm
  • S: chân tín hiệu (tùy vào loại module rơ le, nó sẽ làm nhiệm vụ kích rơ le)

Nếu bạn đang dùng module rơ le kích ở mức cao và chân S được cấp điện thế dương vào thì module rơ le của bạn sẽ được kích, ngược lại thì không.

Tương tự như thế với module rơ-le kích ở mức thấp.

3 chân còn lại

  • COM: chân nối với 1 chân bất kỳ của đồ dùng điện ( Nên mắc vào đây chân lửa (nóng) nếu dùng hiệu điện thế xoay chiều và cực dương nếu là hiệu điện thế một chiều )
  • ON hoặc NO: chân này nên nối với chân lửa (nóng) nếu dùng điện xoay chiều và cực dương của nguồn nếu dòng điện một chiều.
  • OFF hoặc NC: chân này nối chân lạnh (trung hòa) nếu dùng điện xoay chiều và cực âm của nguồn nếu dùng điện một chiều.

Nguyên lý hoạt động của rơ le

Nguyên lý hoạt động Rơ le

Khi có dòng điện chạy qua rơ le, khi đó dòng điện sẽ chạy qua cuộn dây bên trong, kích hoạt nam châm điện và tạo ra một từ tường hút. Từ trường hút đó sẽ tác động lên một đòn bẩy bên trong làm mở hoặc đóng các tiếp điểm điện và làm thay đổi trạng thái của rơ le (mở hoặc đóng). Số tiếp điểm có thể thay đổi là 1 hoặc nhiều tuỳ vào từng thiết kế của rơ le.

Rơ le có 2 mạch độc lập nhau hoạt động. Một mạch là để điều khiển cuộn dây của rơ le (điều khiển rơ le ở trạng thái ON hoặc OFF), mạch còn lại để điều khiển dòng điện ta cần kiểm soát có qua được rơ le hay không thì cần phải dựa vào trạng thái ON hoặc OFF của rơ le.

Dòng điện chạy qua cuộn dây để điều khiển rơ le ON hay OFF thường vào khoảng 30mA với điện áp 12V hoặc có thể lên tới 100mA.  Các con chip đều không thể cung cấp dòng này, lúc này cần có một BJT để khuếch đại dòng nhỏ ở ngõ ra IC thành dòng lớn hơn để phục vụ cho rơ le.

Phân loại rơ le

Một số Rơ le thường dùng
Một số Rơ le thường dùng

Trên thực tế tùy theo từng cách thức mà ta có thể phân loại rơ le . Có một số cách phân loại phổ biến mà chúng ta thường gặp:

Theo nguyên lý làm việc theo nhóm

  • Rơ le điện cơ, rơ le điện từ,
  • Rơ le điện từ phân cực,
  • Rơ le cảm ứng
  • Rơ le nhiệt
  • Rơ le từ
  • Rơ le điện từ bán dẫn, vi mạch
  • Rơ le số

Theo nguyên lý tác động

  • Rơ le có tiếp điểm: Tác động lên mạch bằng cách đóng mở các tiếp điểm
  • Rơ le không tiếp điểm (rơ le tĩnh): Tác động qua việc thay đổi đột ngột các tham số của cơ cấu chấp hành mắc trong mạch điều khiển như điện trở, điện cảm, điện dung,…

Theo cách mắc cơ cấu

  • Rơ le sơ cấp được mắc trực tiếp vào mạch điện cần bảo vệ
  • Rơ le thứ cấp được mắc vào mạch qua biến áp đo lường hay biến dòng điện

Theo đặc tính tham số

  • Rơ le dòng điện
  • Rơ le công suất
  • Rơ le tổng trở,..

Theo giá trị, chiều của đại lượng đi vào rơ le

  • Rơ le cực đại
  • Rơ le cực tiểu
  • Rơ le cực đại – cực tiểu,
  • Rơ le so lệch
  • Rơ le định hướng,…

Ứng dụng của Rơ le

Ứng dụng Rơ le
Ứng dụng Rơ le

Rơ le được ứng dụng nhiều trong việc khắc phục các vấn đề liên quan đến công suất và cần sự ổn định cao, cần bảo đảm được độ an toàn cao trong quá trình vận hành máy móc, hệ thống điện…

Phần lớn các rơ le được sử dụng trong hệ thống cung cấp điện đều là rơ le gián tiếp (Rơ le trung gian), được chế tạo để chịu được điện áp và dòng điện ở mức tối đa.

Mỗi loại rơ le sẽ có những công năng khác nhau như :

  • Rơ le điện từ được dùng rộng rãi trong các ngành công nghiệp và sinh hoạt bởi tính năng tự động hóa, giám sát các hệ thống an toàn công nghiệp, ngắt điện cho máy móc đảm bảo độ an toàn.
  • Rơ le nhiệt được lắp cùng contactor để bảo vệ các thiết bị điện, đặc biệt là động cơ điện khi quá dòng, quá tải trong quá trình hoạt động.
  • Rơ le thời gian trễ : thiết bị dùng để trì hoãn thời gian dựa trên các tiếp điểm được thiết kế trên rơ le và do đó người dùng có thể điều chỉnh các tiếp điểm bằng tay một cách dễ dàng.

Cảm ơn các bạn đã theo dõi bài viết !

 

Công ty TNHH MESENCO 
Chuyên cung cấp và lắp đặt các sản phẩm :  Công tắc, Ổ cắm, Đèn Led, Camera giám sát, Pin năng lượng mặt trời, Thiết bị khách sạn,… cho các dự án, chung cư,khách sạn,TBA,..
HOTLINE : 098 588 2002( Mr Vũ)
Email : info@mesenco.com

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

0985882002